Hobilerimden dolayı koşu dünyasını yakından takip ediyorum. İnsan sınırlarının zorlandığını ve geliştiğini görmek beni heyecanlandırıyor. Koşu tarihinde önemli kırılmalar olduğunda da bunu blog yazılarımda sizlerle paylaşıyorum. Profesyonel koşucularla ilgili şu ana kadar kaleme aldığım yazılarımı aşağıda paylaşıyorum. Bu yazıyı okumadan önce aşağıdaki yazılara göz atmanızı tavsiye ederim:
17/02/2024 Maraton rekortmeninin acı vefatı: https://serhansuzer.com/tr/maraton-rekortmeninin-aci-vefati/
15/10/2023 Maratonda müthiş dünya rekoru!: https://serhansuzer.com/tr/maratonda-muthis-dunya-rekoru/
16/10/2022 İnsan ırkı daha da hızlandı: https://serhansuzer.com/tr/insan-irki-daha-da-hizlandi/
En son 2024 senesinde maratonu 2 saatin altında bitirme rekoruna çok yaklaşan Kelvin Kiptum hakkında “Maraton’da müthiş dünya rekoru” başlığıyla bir yazı kaleme almıştım. Genç yaşta inanılmaz bir potansiyeli olan Kelvin’in 2024 senesinde olimpiyatı rekor kırarak kazanması ve hatta insanlığın limitini daha da geliştirerek resmi müsabakalarda bir maratonu ilk kez 2 saatin altında koşması bekleniyordu. Kiptum bugün yaşasaydı muhtemelen 2 saatlik psikolojik sınırı kendisi aşmış olacaktı. Ne yazık ki yaklaşık 2 sene önce elim bir kazada hayatını kaybetti. Böyle müthiş bir potansiyele sahip 24 yaşındaki bir gencin bu şekilde hayatını kaybetmesine şahsen çok üzüldüğümü son yazımda belirtmiştim. Bu vahim olaydan tam 2 sene sonra bir başka Kenyalı tarafından bu sefer Şikago yerine Londra’daki resmi yarışta 2 saatlik psikolojik bariyer nihayet yıkıldı.
2 saatin altındaki ilk resmi rekor
Kenya’dan Sabastian Sawe, 26 Nisan 2026’da Londra Maratonu’nu 1:59:30 ile kazanarak resmi yarış koşullarında iki saatin altına inen ilk erkek maratoncu oldu. World Athletics sonucu “dünya rekoru” olarak duyurdu.
Bunu özel yapan nokta şu: Eliud Kipchoge 2019’da 1:59:40 koşmuştu, ama bu resmi dünya rekoru sayılmamıştı; özel tempocular, özel düzenleme ve rekor uygunluğu dışı koşullar vardı. Sawe’nin Londra’daki derecesi ise yarış ortamında geldiği için eşik başka bir anlam kazandı.
Önceki resmi erkekler maraton dünya rekoru Kelvin Kiptum’un 2:00:35 derecesiydi; Sawe bunu 65 saniye geliştirdi. Yarışın seviyesi de olağanüstüydü: Yomif Kejelcha 1:59:41 ile ikinci, Jacob Kiplimo 2:00:28 ile üçüncü oldu. Durumu aşağıdaki tabloda özetleyelim:
2026 Londra Maratonu erkekler sonucu:
| Sıra | Atlet | Ülke | Derece | Not |
| 1 | Sabastian Sawe | Kenya | 1:59:30 | Dünya rekoru; ratifikasyona tabi |
| 2 | Yomif Kejelcha | Etiyopya | 1:59:41 | Tarihin ikinci en hızlı maratonu; en hızlı maraton debut’u |
| 3 | Jacob Kiplimo | Uganda | 2:00:28 | Eski dünya rekorunun altında |
Kejelcha, Sawe’nin sadece 11 saniye arkasında finiş gördü. World Athletics’e göre bu derece, maraton tarihinin ikinci en hızlı zamanı ve Kejelcha’nın ilk maratonu olduğu için en hızlı maraton debut’u* oldu. Düşünebiliyor musunuz, hayatınızda ilk defa bir maraton koşuyorsunuz ve bu maratonu da daha önce hiç ulaşılmamış, insanlık tarihi için kırılma noktası olarak adlandırılan 2 saatin altında koşmayı başarıyorsunuz. İnanılmaz bir başarı.
Yarışın daha da ilginç tarafı, sadece iki kişinin iki saatin altına inmesi değil; ilk üç atletin de bir önceki rekortmen Kelvin Kiptum’un 2:00:35’lik eski resmi dünya rekorundan hızlı koşmasıydı. Kiplimo 2:00:28 ile iki saatin altına inemedi ama eski dünya rekorunu 7 saniye geçti.
Koştuğu ilk maratonda tarih yazdı
Kejelcha’nın performansı ayrıca atletizm geçmişi açısından da çarpıcı: Etiyopyalı atlet daha çok pist ve yol yarışlarındaki orta-uzun mesafe kariyeriyle biliniyordu; Londra’daki 1:59:41, onun maratona geçişinin daha ilk yarışta dünya rekoru seviyesinde olduğunu gösterdi. Bu yüzden Sawe “ilk resmi sub-2 maratoncu” olarak tarihe geçerken, Kejelcha da aynı yarışta “sub-2 bariyerini geçen ikinci kişi” oldu.
Bence bunun anlamı sadece “insan iki saatin altına indi” değil; maratonda yeni referans artık 1:59 bandı. Ayakkabı teknolojisi, beslenme, rota optimizasyonu ve yarış içi tempo yönetimi birleşince eskiden psikolojik sınır gibi görünen şey rekabetçi hedefe dönüştü. Ama yine de Sawe’nin yaptığı, Kiptum’un 2023 Londra’daki 2:01:25 parkur rekorundan bu noktaya gelişin ne kadar hızlı olduğunu gösteren dev bir sıçrama.
Tarih boyu maraton rekorları
Şimdi maraton tarihine bir bakalım ve insanların nerelerden gelip maratonu 2 saatin altında koşmaya başladıklarını hatırlayalım: Resmi listeyi kronolojik olarak derleyip, erken dönemlerdeki “world best” kayıtları ile World Athletics’in modern “world record” terminolojisini ayırarak sunacağım.
Aşağıdaki liste erkekler maraton dünya rekoru / dünya en iyi derecesi progresyonu içindir. Bu arada bu bilgilendirmeyi yaparken maraton mesafesi 42,195 km olarak 1921’de standartlaştığını belirmem gerekiyor. Ayrıca IAAF/World Athletics maratonu uzun süre “world best” olarak izledi, “world record” statüsü modern anlamıyla 2000’lerde netleşti. Bu yüzden erken dönem kayıtları bugünkü kriterlerle bire bir aynı zeminde değerlendirilmez. Yine de bir fikir vermesi açısından 1908 senesinden itibaren maraton mesafelerinin dünya rekorlarını aşağıda paylaşıyorum:
| Tarih | Atlet | Ülke | Derece | Yarış / yer |
| 24 Temmuz 1908 | Johnny Hayes | ABD | 2:55:18.4 | Londra Olimpiyat Maratonu |
| 1 Ocak 1909 | Robert Fowler | ABD | 2:52:45.4 | Yonkers |
| 12 Şubat 1909 | James Clark | ABD | 2:46:52.8 | New York |
| 8 Mayıs 1909 | Albert Raines | ABD | 2:46:04.6 | New York |
| 8 Mayıs 1909 | Henry Barrett | Britanya | 2:42:31.0 | Polytechnic Marathon |
| 31 Ağustos 1909 | Thure Johansson | İsveç | 2:40:34.2 | Stockholm |
| 12 Mayıs 1913 | Alexis Ahlgren | İsveç | 2:36:06.6 | Londra |
| 22 Ağustos 1920 | Hannes Kolehmainen | Finlandiya | 2:32:35.8 | Antwerp Olimpiyatları |
| 12 Ekim 1925 | Albert Michelsen | ABD | 2:29:01.8 | Port Chester |
| 31 Mart 1935 | Son Kitei / Sohn Kee-chung | Kore/Japonya | 2:27:49 | Tokyo |
| 3 Nisan 1935 | Fusashige Suzuki | Japonya | 2:26:44 | Tokyo |
| 3 Kasım 1935 | Yasuo Ikenaka | Japonya | 2:26:42 | Tokyo |
| 19 Nisan 1947 | Suh Yun-bok | Kore | 2:25:39 | Boston |
| 14 Haziran 1952 | Jim Peters | Britanya | 2:20:42.2 | Polytechnic Marathon |
| 13 Haziran 1953 | Jim Peters | Britanya | 2:18:40.2 | Polytechnic Marathon |
| 4 Ekim 1953 | Jim Peters | Britanya | 2:18:34.8 | Turku |
| 26 Haziran 1954 | Jim Peters | Britanya | 2:17:39.4 | Polytechnic Marathon |
| 24 Ağustos 1958 | Sergei Popov | SSCB | 2:15:17 | Stockholm |
| 10 Eylül 1960 | Abebe Bikila | Etiyopya | 2:15:16.2 | Roma Olimpiyatları |
| 17 Şubat 1963 | Toru Terasawa | Japonya | 2:15:15.8 | Beppu-Ōita |
| 15 Haziran 1963 | Leonard Edelen | ABD | 2:14:28 | Polytechnic Marathon |
| 13 Haziran 1964 | Basil Heatley | Britanya | 2:14:04.6 | Polytechnic Marathon |
| 21 Ekim 1964 | Abebe Bikila | Etiyopya | 2:12:11.2 | Tokyo Olimpiyatları |
| 12 Haziran 1965 | Morio Shigematsu | Japonya | 2:12:00 | Polytechnic Marathon |
| 3 Aralık 1967 | Derek Clayton | Avustralya | 2:09:36.4 | Fukuoka |
| 30 Mayıs 1969 | Derek Clayton | Avustralya | 2:08:33.6 | Antwerp |
| 6 Aralık 1981 | Robert de Castella | Avustralya | 2:08:18 | Fukuoka |
| 21 Ekim 1984 | Steve Jones | Britanya | 2:08:05 | Chicago |
| 20 Nisan 1985 | Carlos Lopes | Portekiz | 2:07:12 | Rotterdam |
| 17 Nisan 1988 | Belayneh Dinsamo | Etiyopya | 2:06:50 | Rotterdam |
| 20 Eylül 1998 | Ronaldo da Costa | Brezilya | 2:06:05 | Berlin |
| 24 Ekim 1999 | Khalid Khannouchi | Fas/ABD | 2:05:42 | Chicago |
| 14 Nisan 2002 | Khalid Khannouchi | Fas/ABD | 2:05:38 | Londra |
| 28 Eylül 2003 | Paul Tergat | Kenya | 2:04:55 | Berlin |
| 30 Eylül 2007 | Haile Gebrselassie | Etiyopya | 2:04:26 | Berlin |
| 28 Eylül 2008 | Haile Gebrselassie | Etiyopya | 2:03:59 | Berlin |
| 25 Eylül 2011 | Patrick Makau | Kenya | 2:03:38 | Berlin |
| 29 Eylül 2013 | Wilson Kipsang | Kenya | 2:03:23 | Berlin |
| 28 Eylül 2014 | Dennis Kimetto | Kenya | 2:02:57 | Berlin |
| 16 Eylül 2018 | Eliud Kipchoge | Kenya | 2:01:39 | Berlin |
| 25 Eylül 2022 | Eliud Kipchoge | Kenya | 2:01:09 | Berlin |
| 8 Ekim 2023 | Kelvin Kiptum | Kenya | 2:00:35 | Chicago |
| 26 Nisan 2026 | Sabastian Sawe | Kenya | 1:59:30 | Londra |
Bu listeye göre rekor çizgisinde en büyük kırılmalar 1950’lerde Jim Peters dönemi, 1960’larda Abebe Bikila ve Derek Clayton sıçraması, 1980’lerden 2000’lere Berlin/Rotterdam/Chicago hattı ve 2018 sonrası “süper ayakkabı + modern beslenme + ideal parkur” döneminde geldi. Özellikle 2023 Kiptum’dan 2026 Sawe’ye geçiş, rekorun 2:00:35’ten 1:59:30’a inmesiyle psikolojik eşiği tamamen değiştirdi.
Rekorlarda ayakkabı gelişiminin payı
Bir de işin teknik tarafına bakalım. Koşucuların antrenman ve beslenme tekniklerinden elde edilen gelişmelere ek olarak bence ayakkabıların ciddi anlamda geliştirilmesi resmi yarışların hızlanmasını sağlıyor. Aşağıda 1984’te Steve Jones’un Londra Maratonu’nda 2:08:05 ile rekor kırdığı Reebok marka ayakkabılardan, son yarışta Sabastian Sawe’nin Londra Maratonu’nda 2 saat bariyerini kırdığı Adidas Adizero Adios Pro Evo 3 marka ayakkabılara kadar olan süreci ve farklı teknolojilerle geliştirilmiş ayakkabılarla ilgili bilgilendirmeyi paylaşayım:
https://www.instagram.com/p/DXtf6VbChIE/?img_index=1&igsh=ODVnZGVkcWM2b2Rp
Geleceğe dair beklentilerim
Bundan sonraki beklentilerimi de sizlerle paylaşıp yazıyı sonlandırayım:
1) Bence bundan sonra bu psikolojik bariyer aşıldığı için birçok yarışta yarışçılar sıklıkla 2 saatin altını görecekler.
2) İki saatlik bariyeri bir resmi yarışta geçen Kenyalı Sabastaian Sawe ve onun hemen ardından yarışı yine 2 saatin altında bitiren Etiyopyalı Yomif Kejelcha’nın derecelerini daha da geliştirmelerini bekliyorum. Sonuçta ikisi de genç ve potansiyeli yüksek koşucular.
3) Önümüzdeki 2-3 sene içinde Sawe ve Kejelcha’nın ardından yeni genç yarışçıların bu dereceyi 1:58’lere çekeceklerini düşünüyorum.
4) Uzun vadede de bu rekor 1:50’nin de altına inecektir.
Temennim Türkiye’nin Kenyalı ve Etiyopyalı atletleri örnek alıp ülkemizden de dünya çapında rekor kırabilecek kadar iyi atletlerin çıkması. Bu kısa mesafe de olur, uzun mesafe de olur. Yeter ki dünya şampiyonları ve olimpiyatlarda bizimkiler madalya kazansın hatta daha da ötesi insanlığın sınırlarını geliştirmeye katkıda bulunup dünya rekorları kırsınlar.
Bence insanımızın bu başarılara imza atmak için fiziksel yeterliliği var. Orta ve uzun mesafeli koşuların organize edildiği uluslararası yarışlarda ve olimpiyatlarda dünya rekorları kırabilirler; yeter ki Doğu Afrikalı koşucuların yetişme tarzları, teknikleri ve disipliniyle çalışsınlar.
*Debut: İlk resmi yarış
Formun Altı
